Türkiye’de vicdani retçiler neler yaşıyor?

Ece Çelik

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bir yıllık askerlik hizmetinin ardından her yıl olan seferberlik hizmetine gitmeyi reddeden, sadece Türkiye’nin tanıdığı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) vatandaşı Murat Kanatlı’nın itirazını kabul etti. Mahkeme, zorunlu askerliğe alternatif bir kamu hizmeti düzenlemesi olmamasının, Türkiye’nin de tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) düşünce, din ve vicdan özgürlüğünü düzenleyen 9’uncu maddesine aykırı olduğuna oybirliğiyle karar verdi. Mahkeme Türkiye’nin Murat Kanatlı’ya 9 bin euro manevi tazminat, masraf ve giderler için de 2 bin 363 euro ödemesine hükmetti.

Bu, AİHM’nin vicdani retle ilgili verdiği ilk karar değil. AİHM son 15 yıl içerisinde aralarında vicdani retçiler Yunus Erçep, Halil Savda, Mehmet Tarhan’ın da bulunduğu pek çok başvuruda Türkiye’nin ceza ödemesine yönelik karar vermişti.

Ancak bu hükmün AİHM’de seferberlikle ilgili alınmış ilk karar olduğunu ve literatüre girmesi açısından önemli olduğunu vurgulayan Kanatlı, “Özellikle Avrupa’nın savaşa sürüklendiği bu günlerde Belarus’ta, Ukrayna’da ve Rusya’da binlerce genç seferberlikle askere çağrılıyor. Seferberliğe gitmeyi reddeden vicdani retçiler açısından önemli bir karar olduğunu ve önemli sonuçlar oluşturacağını düşünüyoruz” dedi.

Türkiye’de 600’ü aşkın vicdani retçi var

AİHM’nin son kararının önceki AİHM kararlarını destekler nitelikte olduğunu söyleyen Vicdani Ret İzleme Genel Koordinatörü Merve Arkun, kararları değerlendirirken Avrupa Komisyonu Bakanlar Komitesi’nde devam eden ülke grubu davalarını da takip etmek gerektiğini ifade ediyor.

Bakanlar Komitesi’nin Türkiye’ye vicdani ret konusunda somut eylem planını hayata geçirmesi için bir yıllık süre verdiğini hatırlatan Arkun, komitenin Türkiye’nin eylem planını göndermediği durumda bir ara karar vereceğini ifade etti. “Önceki yıllara baktığımız zaman Türkiye’nin vicdani retle ilgili bir eylem planından oldukça uzak olduğunu görüyoruz” diyen Arkun, Türkiye’deki bedelli askerliğin vicdani ret için bir alternatif olamayacağını da sözlerine ekledi.

Vicdani retle ilgili yaşanan durumun Türkiye’de derinleşen insan hakları ihlalleriyle ilintili olduğunu düşünen Arkun, AİHM kararlarının değerli olduğunu ama bunun Türkiye’de pratikte herhangi bir yansıması olmadığını belirtiyor. Arkun’un verdiği bilgilere göre şu anda Türkiye’de 600’ü aşkın vicdani retçi bulunuyor. Türkiye’de vicdani retçilerle ilgili bir mevzuat olmadığı için başvurabilecekleri bir mekanizma da bulunmadığını vurgulayan Arkun, vicdani retçilerin sayısını kişilerin beyanıyla veri tabanlarına ekleyebildiklerini aktarıyor.

Avukat Soysal: AİHM kararları görmezden geliniyor

Türkiye’deki mahkemelerin AİHM kararını görmezden geldiğini söyleyen Avukat Gökhan Soysal ise AİHM’nin 2011 yılında Ermenistan’a karşı açılan Bayatyan davasının vicdani ret konusunda bir milat olduğunu belirtiyor. Çalışmalarını vicdani ret konusunda sürdüren Soysal, “Vahan Bayatyan davasında AİHM, vicdani reddin bir hak olduğunu ve din ve vicdan özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönünde bir karar vermişti. Bu kararla birlikte Avrupa Konseyi üyelerinin birçoğu zorunlu askerliği kaldırdı” diyor.

Avrupa Konseyi’ne üye devletlerin vicdani ret hakkını sınırlamakta sonsuz bir yetkiye sahip olmadıklarını  ifade eden Soysal, AİHM’nin Türkiye’yi vicdani ret konusunda bir mekanizma oluşturmadığı için sık sık cezaya mahkûm ettiğini dile getirdi. Türkiye’de mahkemelerin AİHM kararlarını gerekçe göstererek ‘vicdani ret bir haktır’ demesi gerektiğini söyleyen Soysal, “Anayasa’nın 90’ıncı maddesinin 5’inci fıkrasına göre kanunlarla uluslararası sözleşmeler arasında bir çakışma olması durumunda eğer uluslararası sözleşme insan haklarıyla ilgiliyse bunun uygulanması gerektiğini” vurguluyor.

“10’dan fazla dava açılan vicdani retçi var”

Peki Türkiye’de vicdani ret açıklayan bir kişi neler yaşıyor?

Askere gitmeyen kişilere süre göz önünde bulundurularak 2 bin ile 40-50 bin TL arasında idari cezalar verildiğini ardından da ceza davaları açıldığını belirten Soysal, “Maalesef bir tane ceza davasından bahsedemiyoruz. Ne kadar GBT’ye (Genel Bilgi Toplama) denk gelirseniz o kadar ceza davası açılabilir. Hakkında 10’dan fazla dava açılan, 4’ten 5’ten fazla ceza verilen vicdani retçiler var” diyor.

Vicdani retçilerin sigortalı işlerde çalışmada sıkıntı yaşadığını ifade eden Soysal, bir yoklama kaçağının ya da bakayanın bir işyerinde çalışması durumunda askerlik şubesinin o iş yerine yazı gönderdiğini söylüyor. Soysal’a göre bu yazı ile iş yeri sahibine “ya bu kişiyi işten çıkartırsın ya da senin hakkında cezai soruşturma başlatırım” deniyor. Soysal sözlerini “Haliyle iş verenler de patronlar da bu riski göze almak istemedikleri için vicdani retçileri işten çıkartıyor. Zaten iş bulmakta zorlanan vicdani retçi işsiz kalıyor” diye sürdürüyor.

Kemal Soylu, vicdani retçi olanlardan biri. 2020 yılında vicdani reddini açıklayan Soylu, “sivil ölüm” yaşatıldığını belirtiyor. En başta seyahat ve çalışma haklarının kısıtlandığını ifade eden Soylu, şiddetsiz bir dünya ve toplumsal huzur için askerlik yapmak istemediğini ve bunun yerine alternatif kamusal hizmet uygulamasını kabul edebileceğini söylüyor. Hakkında pek çok ceza davasının olduğunu ve kendisinin de AİHM’e başvurduğunu ifade eden Soylu her yıl onlarca vicdani retçinin AİHM’e başvurduğunu ifade ediyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
mrbahis
pendik escort
aresbet
şutbet
kalebet
supertotobet
betpas
restbet
onwin
lordbahis
ligobet
kolaybet
betpark
betmatik
oslobet
milosbet
masterbetting
matadorbet
maksibet
oslobet
xslot
tarafbet
betgaranti Giriş
Pendik escort
veslot
betturkey
betovis
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
mostbet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
limanbet
markajbet
matadorbet
meritking
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
betebet
betexper
betine
betist
bet
betkolik
betkom
betlike
betmatik
betonred
bahisal
bahiscom
xuhbebie